Przygotowanie zawodowe dorosłych – to instrument aktywizacji w formie praktycznej nauki zawodu dorosłych lub przyuczenia do pracy dorosłych, realizowany bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą, według programu obejmującego nabywanie umiejętności praktycznych i wiedzy teoretycznej, zakończonego egzaminem.

FORMY PRZYGOTOWANIA ZAWODOWEGO DOROSŁYCH

A. Praktyczna nauka zawodu dorosłych - umożliwia przystąpienie do egzaminu kwalifikacyjnego na tytuł zawodowy lub do egzaminu czeladniczego.

B. Przyuczenie do pracy dorosłych - ma na celu zdobycie wybranych kwalifikacji zawodowych lub umiejętności niezbędnych do wykonywania określonych zadań zawodowych, właściwych dla zawodu występującego w kwalifikacji zawodów
i specjalności dla potrzeb rynku pracy.

BENEFICJENCI PRZYGOTOWANIA ZAWODOWEGO DOROSŁYCH

a)      osoby bezrobotne,

b)     osoby poszukujące pracy, które:

• otrzymują świadczenie socjalne przysługujące na urlopie górniczym lub górniczy zasiłek socjalny,
• uczestniczą w zajęciach w Centrum Integracji Społecznej lub indywidualnym programie integracji, o którym mowa w przepisach o pomocy społecznej,
  • są żołnierzami rezerwy,
  • pobierają rentę szkoleniową,
• pobierają świadczenie szkoleniowe przyznawane przez pracodawcę na wniosek pracownika, przysługujące po rozwiązaniu stosunku pracy lub stosunku służbowego na czas udziału pracownika w szkoleniach, w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy.

Praktyczna nauka zawodu dorosłych trwa od 12 do 18 miesięcy, a przyuczenie do pracy dorosłych trwa od 3 do 6 miesięcy.

Przygotowanie zawodowe dorosłych jest realizowane na podstawie umowy w sprawie realizacji przygotowania zawodowego dorosłych zawieranej między starostą a pracodawcą lub między starostą, pracodawcą i instytucją szkoleniową wpisaną do rejestru prowadzonego przez Wojewódzki Urząd Pracy.

Na czas realizacji programu pracodawca wyznacza opiekuna uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych. Opiekun musi posiadać kwalifikacje instruktora praktycznej nauki zawodu oraz co najmniej:

• wykształcenie średnie,
• 3-letni staż pracy w zawodzie obejmującym zadania zawodowe, do realizacji, których są wymagane umiejętności zdobywane w trakcie przyuczenia,
• roczne doświadczenie w wykonywaniu zadań z zakresu nadzoru nad pracownikami, stażystami lub praktykantami.

Do zadań opiekunów uczestników przygotowania zawodowego dorosłych należy
w szczególności:

• zapoznanie uczestnika z jego prawami i obowiązkami oraz z programem przygotowania zawodowego dorosłych;
• wyznaczenie zadań praktycznych oraz organizacja zajęć teoretycznych przewidzianych programem przygotowania zawodowego dorosłych;
• nadzór nad wykonywaniem zadań przez uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych oraz udzielanie mu wskazówek i niezbędnej pomocy;
• współpraca z urzędem pracy i instytucją szkoleniową przy realizacji programu przygotowania zawodowego dorosłych;
• prowadzenie dokumentacji realizacji programu przygotowania zawodowego dorosłych u pracodawcy.

Pracodawca zainteresowany utworzeniem miejsc przygotowania zawodowego dorosłych składa do właściwego urzędu pracy wniosek w sprawie gotowości ich utworzenia, zawierający w szczególności:

1. dane pracodawcy: firmę, siedzibę i miejsce prowadzenia działalności oraz wskazanie osób upoważnionych do reprezentowania;
2. liczbę przewidywanych miejsc przygotowania zawodowego dorosłych;
3. program przygotowania zawodowego;
4. imię, nazwisko, stanowisko i kwalifikacje opiekuna uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych, wyznaczonego przez pracodawcę;
5. informację o proponowanym sposobie uzyskania przez uczestników wiedzy teoretycznej przewidzianej programem przygotowania zawodowego dorosłych, niezbędnej do realizacji zadań zawodowych;
6. wskazanie instytucji, w których może być przeprowadzony egzamin kwalifikacyjny na tytuł zawodowy, egzamin czeladniczy lub egzamin sprawdzający;
7. wykaz wydatków, które będzie ponosił pracodawca na uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych.

Pracodawca do miesiąca otrzymuję informację zwrotną o sposobie rozpatrzenia wniosku.

Z wybranym pracodawcą zawierana jest umowa w sprawie realizacji przygotowania zawodowego dorosłych, do której dołączany jest wykaz uczestników przygotowania zawodowego, którzy otrzymują skierowanie zawierające m.in. informację o prawach
i obowiązkach związanych z uczestnictwem w przygotowaniu zawodowym dorosłych), wzory ankiet oceny przebiegu przygotowania zawodowego oraz program przygotowania zawodowego dorosłych zawierający w szczególności:

• określenie formy przygotowania zawodowego dorosłych i czasu jego trwania;
• nazwę i kod zawodu, zgodnie z klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego lub klasyfikacją zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy;
• wykaz zadań zawodowych przewidzianych do realizacji u pracodawcy;
• wykaz nabywanych kwalifikacji zawodowych lub umiejętności;
• wymagania dotyczące wykształcenia oraz predyspozycji psychofizycznych
  i zdrowotnych stawiane uczestnikom;
• plan nauczania określający tematy zajęć edukacyjnych oraz wymiar godzin,
  z uwzględnieniem miejsca nabywania umiejętności praktycznych i zdobywania wiedzy teoretycznej;
• wykaz literatury oraz niezbędnych środków i materiałów dydaktycznych;
• sposób sprawdzenia efektów przygotowania zawodowego dorosłych.

Program przygotowania zawodowego dorosłych może mieć strukturę modułową.

Program przyuczenia do pracy dorosłych uwzględnia w szczególności standardy kwalifikacji zawodowych dostępne na stronie: www.standardyiszkolenia.praca.gov.pl.

Wymiar czasu odbywania przygotowania zawodowego dorosłych nie może przekraczać
8 godzin zegarowych dziennie i 40 godzin zegarowych tygodniowo.

Nabywanie umiejętności praktycznych obejmuje, co najmniej 80% czasu odbywania przygotowania zawodowego dorosłych i jest realizowane u pracodawcy. Jeżeli pracodawca nie może zapewnić warunków do zrealizowania w pełni programu praktycznej nauki zawodu dorosłych, możliwe jest zrealizowanie części tego programu przez wskazane przez starostę Centrum Kształcenia Praktycznego lub Centrum Kształcenia Ustawicznego, w wymiarze nieprzekraczającym 20% czasu programu.

Pracodawca jest obowiązany do udzielenia uczestnikowi przygotowania zawodowego dorosłych dni wolnych w wymiarze 2 dni za każde 30 dni kalendarzowych; za ostatni miesiąc odbywania przygotowania zawodowego dorosłych pracodawca jest obowiązany udzielić dni wolnych przed upływem terminu zakończenia przygotowania zawodowego dorosłych

Pracodawcy, z którym została zawarta umowa sprawie realizacji przygotowania zawodowego dorosłych przysługuje refundacja określonych w umowie wydatków poniesionych na uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych, w szczególności na materiały i surowce, eksploatację maszyn i urządzeń, odzież roboczą, posiłki regeneracyjne i inne środki niezbędne do realizacji programu przygotowania zawodowego dorosłych w wymiarze do 2% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za każdy pełny miesiąc realizacji programu.

Pracodawcy przysługuje również jednorazowa premia po zakończeniu tej formy aktywizacji, jeżeli skierowany przez starostę uczestnik przygotowania zawodowego dorosłych ukończył program praktycznej nauki zawodu dorosłych lub przyuczenia do pracy dorosłych i zdał egzamin. Premia jest przyznawana w wysokości 400 zł za każdy pełny miesiąc programu przygotowania zawodowego dorosłych.

Jeżeli umowa w sprawie realizacji przygotowania zawodowego dorosłych została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a osoba skierowana podjęła przygotowanie zawodowe dorosłych u innego pracodawcy – przysługującą kwotę premii dzieli się między wszystkich pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy realizowanego u nich programu tego przygotowania. Premia nie przysługuje pracodawcy, z którym umowa w sprawie realizacji przygotowania zawodowego dorosłych została rozwiązana z winy pracodawcy.

Premia jest przyznawana na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminu przez uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych. Do wniosku należy dołączyć kopię dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia.

Refundacja wydatków poniesionych na uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych oraz premia stanowią pomoc de minimis i są przyznawane zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis.

Pracodawca i instytucja szkoleniowa prowadzą dokumentację realizacji programu przygotowania zawodowego dorosłych, w szczególności:

• listy obecności, dziennik zajęć zawierający wykonywane zadania praktyczne
  i tematykę zajęć teoretycznych;
• wyniki sprawdzianów okresowych;
• wyniki i protokół z wewnętrznego egzaminu końcowego, jeżeli został przeprowadzony;
• rejestr wydanych zaświadczeń o ukończeniu przygotowania zawodowego dorosłych.

Pracodawca realizujący przygotowanie zawodowe dorosłych:

• zapoznaje uczestnika z jego obowiązkami i uprawnieniami oraz z programem przygotowania zawodowego dorosłych;
• realizuje program przygotowania zawodowego dorosłych i prowadzi dokumentację tej realizacji;
• zapewnia uczestnikowi bezpieczne i higieniczne warunki realizacji programu przygotowania zawodowego dorosłych;
• zapewnia profilaktyczną ochronę zdrowia w zakresie przewidzianym dla pracowników;
• przeprowadza szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych, na zasadach przewidzianych dla pracowników, oraz zapoznaje uczestnika z obowiązującym regulaminem pracy;
• przydziela, na zasadach przewidzianych dla pracowników, odzież i obuwie robocze, środki ochrony indywidualnej oraz niezbędne środki higieny osobistej;
• zapewnia, na zasadach przewidzianych dla pracowników, bezpłatne posiłki i napoje profilaktyczne;
• niezwłocznie informuje urząd o wszelkich zdarzeniach mających wpływ na realizację programu przygotowania zawodowego dorosłych;
• dostarcza do urzędu w terminie 5 dni po zakończeniu miesiąca listy obecności uczestników przygotowania zawodowego dorosłych;
• umożliwia urzędowi wykonywanie zadań związanych z nadzorem nad realizacją programu przygotowania zawodowego dorosłych.

Pracodawca nie później niż w terminie 7 dni od dnia ukończenia przez uczestnika programu przygotowania zawodowego dorosłych wydaje mu zaświadczenie o ukończeniu przygotowania zawodowego dorosłych. Kopię zaświadczenia przekazuje urzędowi.

Program przygotowania zawodowego dorosłych u pracodawcy nie może być realizowany
w niedziele i święta, w porze nocnej ani w wymiarze czasu wyższym niż 8 godzin zegarowych dziennie i 40 godzin zegarowych tygodniowo. Tylko w przypadku realizacji przygotowania zawodowego dorosłych w zawodzie, którego charakter pracy wymaga pracy w porze nocnej jest to dopuszczalne.

W przypadku nieprzestrzegania warunków umowy przez pracodawcę lub instytucję szkoleniową urząd rozwiązuje ją ze skutkiem natychmiastowym. Jeżeli umowa w sprawie realizacji przygotowania zawodowego dorosłych została rozwiązana z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, uczestnika kieruję się do innego pracodawcy w celu umożliwienia mu ukończenia programu przygotowania zawodowego dorosłych.

Pracodawca składa wniosek o wypłatę premii po ukończeniu przygotowania zawodowego dorosłych urzędu pracy. Do wniosku o wypłatę premii pracodawca dołącza kserokopię dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia o ukończeniu przygotowania zawodowego dorosłych oraz poświadczone z zgodność z oryginałem kopie dokumentów potwierdzających poniesieni wydatków.

Pracodawca składa wniosek o wypłatę refundacji po ukończeniu przygotowania zawodowego dorosłych.

Refundacja i premia udzielane podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą, stanowią pomoc de minimis, Pomoc nie może zostać udzielona, jeżeli wartość tej pomocy brutto łącznie z wartością innej pomocy de minimis otrzymanej przez pracodawcę w okresie bieżącego roku kalendarzowego i dwóch poprzednich lat kalendarzowych spowodowałaby przekroczenie maksymalnej kwoty pomocy stanowiącej równowartość:

• 200 tys. euro — w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą;
• 100 tys. euro — w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą
  w sektorze transportu drogowego.

Wraz z wnioskiem o dokonanie refundacji wydatków i wnioskiem o wypłatę premii pracodawca przedkłada w urzędzie pracy:

• zaświadczenia albo oświadczenie o wielkości pomocy de minimis otrzymanej
  w okresie ostatnich trzech lat kalendarzowych;
• informacje o innej pomocy publicznej, jaką pracodawca otrzymał w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikowanych do objęcia pomocą, niezależnie od jej formy
  i źródła;
• sprawozdanie finansowe za ostatni rok obrotowy lub inne dokumenty pozwalające ocenić sytuację finansową pracodawcy.

Środki z tytułu refundacji wydatków poniesionych na uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych oraz premii po ukończeniu przygotowania zawodowego dorosłych przekazywane są na rachunek bankowy wskazany przez pracodawcę, w terminach określonych w umowie.

Pracodawca korzystający z refundacji wydatków poniesionych na uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych przechowuje dokumentację przez okres 10 lat od dnia przyznania pomocy.

Akty prawne regulujące organizację przygotowania zawodowego dorosłych:

1. 1.ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2008r. Nr 69,poz. 415 z późn. zm)
2. rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 kwietnia 2009 r. w sprawie przygotowania zawodowego dorosłych (Dz.U. Nr 61, poz.502)

Szczegółowe informacje nt. przygotowania zawodowego dorosłych można uzyskać
w pokoju 8  (III piętro) lub pod nr tel. (018)  353-63-07 wew. 264 lub 276