Prace społecznie użyteczne to prace wykonywane przez bezrobotnych bez prawa do zasiłku na skutek skierowania przez starostę, organizowane przez gminę w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, organizacjach lub instytucjach statutowo zajmujących się pomocą charytatywną lub na rzecz społeczności lokalnej.

Na wniosek gminy starosta może skierować bezrobotnego bez prawa do zasiłku korzystającego ze świadczeń z pomocy społecznej do wykonywania prac społecznie użytecznych na terenie gminy, w której zamieszkuje lub przebywa, w wymiarze do 10 godzin w tygodniu.

Do wykonywania prac społecznie użytecznych mogą być kierowane również osoby uczestniczące w kontrakcie socjalnym, indywidualnym programie usamodzielniania, lokalnym programie pomocy społecznej lub indywidualnym programie zatrudnienia socjalnego, jeżeli podjęły uczestnictwo w tych formach w wyniku skierowania powiatowego urzędu pracy.

Wykonywanie prac społecznie użytecznych odbywa się na podstawie porozumienia zawartego między starostą a gminą na rzecz, której prace społecznie użyteczne będą wykonywane.

Bezrobotnemu przysługuje świadczenie w wysokości nie niższej niż 6,50 zł za każdą godzinę wykonywania prac społecznie użytecznych. Świadczenie podlega waloryzacji na zasadach określonych w art. 72 ust. 6 ustawy z 20 kwietnia 2004 o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. .z 2008 r.,  Nr 69,  poz.415 z późn. zm.).

Świadczenie nie przysługuje za okres niewykonywania pracy, w tym za okres udokumentowanej niezdolności do pracy. Starosta refunduje gminie ze środków Funduszu Pracy do 60 proc. minimalnej kwoty świadczenia przysługującego bezrobotnemu.

Gmina sporządza do dnia 31 stycznia każdego roku roczny plan potrzeb w zakresie wykonywania prac społecznie użytecznych i przesyła go właściwemu miejscowo staroście
i kierownikowi ośrodka pomocy społecznej. Plan określa w szczególności:

1. rodzaje prac społecznie użytecznych;
2. liczbę godzin wykonywania prac społecznie użytecznych;
3. liczbę bezrobotnych bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych korzystających
   ze świadczeń z pomocy społecznej, którzy mogą być skierowani do wykonywania prac społecznie użytecznych.

Starosta zawiera z gminą porozumienie dotyczące wykonywania prac społecznie użytecznych, określające w szczególności:

1. liczbę bezrobotnych bez prawa do zasiłku, którzy zostaną skierowani w okresie objętym porozumieniem do wykonywania prac społecznie użytecznych;
2. liczbę godzin wykonywania prac społecznie użytecznych ogółem oraz miesięcznie przez jednego bezrobotnego bez prawa do zasiłku;
3. rodzaj i miejsce wykonywania prac społecznie użytecznych wraz z oznaczeniem podmiotów, w których będą organizowane prace społecznie użyteczne;
4. okresy wykonywania prac społecznie użytecznych i liczbę bezrobotnych bez prawa do zasiłku skierowanych do wykonywania w tych okresach prac społecznie użytecznych;
5. obowiązek informowania starosty i kierownika powiatowego urzędu pracy
   o nieobecności lub odmowie wykonywania prac społecznie użytecznych przez skierowanego bezrobotnego bez prawa do zasiłku;
6. wysokość i terminy refundowania przez starostę z Funduszu Pracy wypłaconych bezrobotnym bez prawa do zasiłku świadczeń z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

Porozumienie powinno zawierać również postanowienia w zakresie zapewnienia bezrobotnym bez prawa do zasiłku bezpiecznych i higienicznych warunków pracy społecznie użytecznej oraz przestrzegania przepisów prawa pracy dotyczących wykonywania przez kobiety prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia.

Kierownik ośrodka pomocy społecznej na podstawie porozumienia sporządza listę bezrobotnych bez prawa do zasiłku, którzy mogą zostać skierowani do wykonywania prac społecznie użytecznych na terenie gminy, i przesyła ją do właściwego miejscowo powiatowego urzędu pracy.

Lista powinna zawierać nazwiska i imiona, miejsca zamieszkania lub pobytu oraz numery ewidencyjne PESEL bezrobotnych bez prawa do zasiłku.

Gmina lub podmiot, w którym są organizowane prace społecznie użyteczne, przyjmuje skierowanego przez starostę bezrobotnego bez prawa do zasiłku w celu wykonywania prac społecznie użytecznych, zgodnie z porozumieniem oraz poucza go o konieczności przestrzegania ustalonego w miejscu wykonywania pracy społecznie użytecznej porządku
i dyscypliny.

Przy przydziale prac społecznie użytecznych uwzględnia się wiek bezrobotnego bez prawa
do zasiłku, stan jego zdrowia oraz, w miarę możliwości, posiadane kwalifikacje.

Gmina lub podmiot, w którym są organizowane prace społecznie użyteczne, zapoznaje bezrobotnego bez prawa do zasiłku z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy.

Starosta przekazuje właściwemu kierownikowi ośrodka pomocy społecznej w terminie
do dnia 10 każdego miesiąca za miesiąc poprzedni wykaz bezrobotnych bez prawa do zasiłku, którzy zostali skierowani do wykonywania prac społecznie użytecznych lub odmówili przyjęcia propozycji ich wykonywania.

Gmina lub podmiot, w którym są organizowane prace społecznie użyteczne, niezwłocznie zawiadamia starostę i właściwego kierownika ośrodka pomocy społecznej w przypadku, gdy bezrobotny bez prawa do zasiłku:

1. nie zgłosi się do wykonywania prac społecznie użytecznych;
2. nie podejmie przydzielonej mu pracy społecznie użytecznej;
3. opuści miejsce wykonywania prac społecznie użytecznych;
4. naruszy porządek i dyscyplinę w miejscu wykonywania pracy społecznie użytecznej.

Gmina lub podmiot, w którym są organizowane prace społecznie użyteczne, prowadzi ewidencję tych prac wykonywanych przez bezrobotnych bez prawa do zasiłku i ustala wysokość przysługujących im świadczeń, uwzględniając rodzaj i efekty wykonywanej pracy. Świadczenia przysługujące bezrobotnym bez prawa do zasiłku są wypłacane przez gminę lub podmiot, w którym są organizowane prace społecznie użyteczne, w okresach miesięcznych
z dołu.

Na wniosek gminy starosta refunduje ze środków Funduszu Pracy, do wysokości określonej w porozumieniu, kwotę wypłaconych bezrobotnym bez prawa do zasiłku w poprzednim miesiącu świadczeń.

Do wniosku gmina dołącza kopię listy bezrobotnych bez prawa do zasiłku, którym za wykonywanie prac społecznie użytecznych, zgodnie z porozumieniem wypłacono świadczenie z podaniem jego wysokości.

Akty prawne regulujące organizację prac społecznie użytecznych:

• ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U .z 2008 r.  Nr 69,  poz.415 z późn. zm.);
• rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 25 października 2005r. w sprawie trybu organizowania prac społecznie użytecznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 210,  poz. 1745
  z 2005r.).

Szczegółowe informacje można uzyskać w pok. 16  III piętro tel. 018 353-55-20 wew. 256